Đại diện FAO
Việt Nam

Thông tin về Quốc gia

NÔNG NGHIỆP


Tại Việt Nam, nông, lâm, ngư nghiệp là những ngành đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, chiếm 21% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong năm 2009. Khoảng 70% dân số sinh sống ở nông thôn và 48% lấy nông nghiệp làm sinh kế. Vì thế nông nghiệp đóng vai trò quyết  định trong sinh kế hộ gia đình, nhất là các hộ nghèo. Hiện nay Việt Nam là nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai trên thế giới. Năm 2010, Việt Nam sản xuất 39,9 triệu tấn thóc, và xuất khẩu 6,83 triệu tấn gạo. Thái Lan và Việt Nam, cùng với nhau, chiếm đến 50% thị trường lúa gạo thế giới.

Tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam đã và đang tạo nên tình trạng bất bình đẳng, đặc biệt là khoảng cách thu nhập ngày càng rộng giữa nông thôn và thành thị. Ba vùng có đến hơn hai phần ba số dân nghèo của Việt Nam là vùng núi phía Bắc, vùng đồng bằng sông Mekong, và vùng ven biển Bắc Trung bộ. Tỷ lệ người nghèo vẫn là 14,5% (2008) và gần một nửa (47%) dân số Việt Nam sống dưới chuẩn nghèo là 2 US$/ngày (TCTK, 2007). Tỷ lệ người nghèo ở nông thôn là 59%, ở thành thị là 15%, cho thấy khoảng 90% số người nghèo sinh sống tại các vùng nông thôn.

Tiến bộ đáng kể trong sản xuất nông nghiệp đã được ghi nhận trong suốt những năm vừa qua và đã có đóng góp quan trọng cho việc đảm bảo an ninh lương thực và sớm đạt được MTPTTNK1. Khả năng đạt được tiến bộ trong nông nghiệp trong tương lai phụ thuộc vào việc ứng dụng chuyển giao kỹ thuật và khoa học tiên tiến, như công nghệ sinh học thế hệ thứ hai.

AN TOÀN THỰC PHẨM VÀ AN NINH LƯƠNG THỰC

Tuy trong năm 2010 Việt Nam đã đạt được mục tiêu thứ nhất trong các MTPTTNK, là giảm số người thiếu đói xuống còn một nửa vào năm 2015, nhưng vẫn còn khoảng 14% dân số bị thiếu ăn. Trong số trẻ em dưới năm tuổi, tỷ lệ trẻ bị thiếu cân là 20% và chậm phát triển là 35,8%. Ước tính có 27% bà mẹ nuôi con dưới năm tuổi bị thiếu năng lượng trường diễn. Việt Nam đã đạt được bước tiến rất lớn trong việc đảm bảo dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ em, nhưng việc làm giảm số người bị suy dinh dưỡng vẫn còn là ưu tiên của y tế công.
Có những khác biệt đáng kể trong thói quen và phương thức tiêu dùng lương thực thực phẩm giữa những người sinh sống ở các vùng trung du và miền núi, giữa những người sinh sống trong môi trường đô thị và nông thôn, và giữa các nhóm dân tộc với nhau. Gia tăng sản xuất và  chế biến sữa sẽ giúp gia tăng lượng sữa tiêu thụ và sẽ rất có lợi cho tình hình dinh dưỡng của trẻ em, giúp giảm bớt tình trạng chậm phát triển. Một gợi ý là cần tìm hiểu cơ hội tăng cường sản xuất sữa, bao gồm cả sữa dê, tại các vùng miền núi là nơi có nhiều đồng cỏ.
Dinh dưỡng là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu dài hạn là đạt được an ninh lương thực và an ninh sức khỏe trong khắp cả nước. Để thực hiện thành công mục tiêu này sẽ cần quan tâm đặc biệt đến việc đảm bảo cung ứng đầy đủ những thực phẩm an toàn, lành mạnh, góp phần cải thiện khẩu phần ăn và chất lượng dinh dưỡng, và đảm bảo rằng mọi bộ phận dân số đều có khả năng tiếp cận những thực phẩm này. Để giúp Việt Nam thực hiện các mục tiêu về an ninh lương thực của mình, Hệ thống LHQ tại Việt Nam đang hỗ trợ quốc gia xây dựng năng lực và cải cách chính sách, đồng thời đang thực hiện một số chương trình chung giải quyết nhiều phương diện của An ninh Lương thực.

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Trong bảng xếp hạng chỉ số nguy cơ khí hậu toàn cầu, Việt Nam được xếp ở vị trí thứ năm, sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Điều phối và hợp tác có hiệu quả là yếu tố có tầm quyết định then chốt giúp ứng phó với biến đổi khí hậu và tránh được những tác động tồi tệ nhất. Thế nhưng tất cả các hoạt động xây dựng chính sách, nghiên cứu, và nâng cao nhận thức liên quan đến biến đổi khí hậu đều vấp phải các thách thức về mặt điều phối do có liên quan đến quá nhiều ngành cũng như đến các chiến lược, kế hoạch, và chương trình mục tiêu quốc gia khác. Trong những năm gần đây, LHQ đã giúp Chính phủ điều phối việc xây dựng Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Ứng phó với Biến đổi khí hâu.
LHQ cũng xúc tiến và ủng hộ việc lồng ghép vấn đề biến đổi khí hậu vào trong Kế hoạch Phát triển Kinh tế xã hội Quốc gia dưới sự chủ trì của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, và hỗ trợ Bộ Tài nguyên và Môi trường làm việc với các tỉnh và các bộ ngành (nông nghiệp, thông tin và công nghệ,  y tế, giáo dục, lao động và truyền thông) cung cấp hướng dẫn liên quan đến các kế hoạch  hành động ứng phó với biến  đổi khí hậu của họ. LHQ cũng trực tiếp hỗ trợ cho các bộ ngành trong quá trình xây dựng các kế hoạch hành động này, thường cử chuyên gia từ các cơ quan khác nhau của LHQ đến hỗ trợ cho một bộ ngành cụ thể.
Sự kết hợp giữa hiện tượng dâng cao của mực nước biển trung bình, xâm nhập mặn, nhiệt độ tăng, và hạn hán đã tạo áp lực lên toàn bộ hoạt động sản xuất nông nghiệp, thu nhập của nông dân, tình hình an ninh lương thực và xuất khẩu của địa phương cũng như của quốc gia, và là một áp lực cơ cấu từ dưới lên đối với giá lương thực toàn cầu, dù là Việt Nam vẫn đang duy trì được một năng lực xuất khẩu rất lớn và đang trên đà tăng trưởng nhờ cải tiến năng suất. Tuy nhiên, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) dự đoán rằng tác động của biến đổi khí hậu  đến sản xuất lúa gạo và cà phê có thể đến rất sớm, ngay từ năm 2020. Hệ quả sẽ là áp lực ngày càng tăng lên giá lúa gạo trên thị trường thế giới vì Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu gạo quan trọng nhất trên thế giới. Tuy nhiên, tổng lượng gạo được mua bán trên toàn cầu so với tổng lượng gạo được tiêu thụ là rất nhỏ và nhiều thị trường cây lương thực chủ đạo trong nước có chịu sự điều tiết. Vì vậy mặc dù giá thị trường thế giới có thể tăng, nhưng tình trạng mất an ninh lương thực thực sự ở các quốc gia khác vẫn phụ thuộc vào tình hình sản xuất lương thực ngay tại các nước đó và sự điều tiết đối với các thị trường trong nước của các nước đó.

Các chính sách tăng trưởng xanh và toàn diện trong ngành nông nghiệp cần được lồng ghép đầy đủ vào trong các chiến lược phát triển tổng thể của các quốc gia và được đánh giá về mức độ đóng góp cho mục tiêu phát triển và thịnh vượng. Điều này có nghĩa là khí hậu và những quan ngại khác liên quan đến môi trường tốt nhất nên được chính phủ xem là trọng tâm phải giải quyết của mình. Cũng cần nhấn mạnh rằng đây không phải là những quan ngại của riêng chính phủ. Hiện nay, hơn bao giờ hết, nỗ lực chuyển đổi phương thức tăng trưởng cần có sự tham gia và cam kết của tất cả các thành phần trong xã hội .

TAM NÔNG

Năm 2008, Đảng ban hành Nghị quyết về “chính sách Nông nghiệp-Nông thôn-Nông dân (còn gọi là Tam Nông)” nhằm cải thiện mức sống cho các cộng đồng nông thôn và xây dựng hành động nhằm thích ứng với và giảm nhẹ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Phát triển Nông thôn Mới đang tạo khung cho giai đoạn 2010-2020 phát triển và hiện đại hóa nông thôn bằng cách điều phối các hoạt động phát triển ở cấp xã trong các lĩnh vực nông nghiệp, việc làm, doanh nghiệp và công nghiệp, giáo dục, y tế, du lịch, cơ sở hạ tầng, và quản trị trong môi trường được bảo vệ tốt, và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên (đất, nước, rừng, v.v…).

Đây là một CTMTQG tổng hợp, xuyên suốt nhiều ngành, nhiều cấp chính quyền về mặt tổ chức, thể chế, và chính sách. Chương trình này áp dụng chủ trương phân cấp thật sâu, phản ánh nguyên tắc “quyết định cuối cùng, nói chung, cần được  đưa ra ở cấp thấp nhất, cấp xã”. Yêu cầu là phải xây dựng xong quy hoạch tổng thể trước thời điểm đầu tư. Đến năm 2011, khoảng 50% trong tổng số 9121 xã đã hoàn thành việc xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển xã, hướng tới mục tiêu 100% số xã vào tháng 6/2012. Một diễn đàn tư vấn chính sách quốc tế và bốn hội thảo vùng đã được tổ chức để chia sẻ bài học và kinh nghiệm, đồng thời tư vấn chính sách nhằm tăng cường thực hiện CTMTQG một cách hiệu quả. Năm 2012, Liên hợp quốc tại Việt Nam sẽ tập trung xây dựng năng lực cho đội ngũ lãnh đạo, những người thực hiện CTMTQG, và nông dân.

CÚM GIA CẦM

Kể từ khi xuất hiện vào đầu năm 2004, bệnh Cúm Gia cầm Độc lực Cao (HPAI) do virus H5N1 gây ra đã khiến toàn cầu phải lo ngại vì đe dọa sức khỏe của cả động vật lẫn con người. Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng tồi tệ nhất với những tác động lớn nhất của bệnh dịch là tác động đến sản xuất chăn nuôi gia cầm, sinh kế, và sức khỏe con người.
Sau sự bùng phát mạnh mẽ của bệnh dịch, Trung tâm Hành động Khẩn cấp Phòng chống Bệnh dịch Động vật Xuyên biên giới (ECTAD) được thành lập sử dụng nguồn  tài chính riêng của FAO để khởi động chương trình. FAO hành động trên quy mô vùng và quy mô quốc gia để chiến đấu chống lại dịch cúm gia cầm, có hợp tác chặt chẽ với chính phủ các nước, các đổi tác quốc gia và quốc tế, tập hợp các chuyên gia kỹ thuật về kinh tế xã hội, phòng chống dịch bệnh, các hệ thống canh tác, chính sách nông nghiệp và vì người nghèo, truyền thông và khuyến nông. FAO hỗ trợ Chính phủ việt Nam chống HPAI và các bệnh truyền nhiễm mới xuất hiện  khác như lở mồm long móng và dịch tả lợn cổ điển. 
Việt Nam đã có bước tiến vĩ đại trong cuộc chiến chống HPAI nhưng nguy cơ đối với sức khỏe con người và gia cầm vẫn tiếp  tục còn đó với 47 ổ dịch được phát hiện vào năm 2011. Tuy nhiên, không có báo cáo nào về trường hợp nhiễm cúm gia cầm ở người vào năm 2011 tại Việt Nam mặc dù có 7 trường hợp vào năm 2010, trong đó có hai đã tử vong.