Iran (Islamic Republic of)

ایران در یک نگاه

Abolfazl Amani
جمهوری اسلامی ایران که در آسیای غربی واقع شده، مساحتی حدود ۱.۷۵ میلیون کیلومتر مربع را پوشش می‌دهد. این کشور از شمال با ارمنستان، جمهوری آذربایجان، دریای خزر و ترکمنستان، از شرق با افغانستان و پاکستان، از جنوب با دریای عمان، تنگه هرمز و خلیج فارس و از غرب با عراق و ترکیه هم‌مرز است. حدود ۵۲ درصد از مساحت کشور را کوهستان‌ها و بیابان‌ها تشکیل می‌دهد و تقریباً ۱۶ درصد از سرزمین ایران در ارتفاع بیش از ۲۰۰۰ متر از سطح دریا قرار دارد. بزرگ‌ترین رشته‌کوه کشور، زاگرس است که از شمال‌غربی آغاز شده، ابتدا به سوی سواحل خلیج فارس در جنوب امتداد می‌یابد و سپس به سمت شرق تا جنوب‌شرقی‌ترین استان کشور ادامه پیدا می‌کند.
بر اساس آمار مرکز آمار ایران، جمعیت جمهوری اسلامی ایران حدود ۸۶.۲ میلیون نفر برآورد می‌شود که تقریباً ۷۶ درصد از این جمعیت در مناطق شهری زندگی می‌کنند. کشاورزی یکی از بخش‌های مهم اقتصادی کشور به‌شمار می‌رود و ۱۴.۸ درصد از اشتغال کشور را به خود اختصاص داده است. تنها ۱۰ درصد از مساحت کشور قابل کشت است. هر ساله ۵۷.۵ میلیون تن محصولات کشاورزی تولید می‌شود و سطح زیر کشت سالانه حدود ۱۲ میلیون هکتار را در بر می‌گیرد.
ایران با بهره‌گیری از اقلیم متنوع، منابع طبیعی و بنیان‌های اکولوژیکی خود، طیف گسترده‌ای از محصولات کشاورزی را تولید می‌کند که برخی از آنها مانند زعفران، پسته و خاویار شهرت جهانی دارند.
نزدیکی ایران به یک بازار منطقه‌ای بزرگ شامل کشورهای همسایه و کشورهای حاشیه خلیج فارس — که برخی از آن‌ها فاقد ظرفیت کشاورزی هستند — همراه با زیرساخت‌های مناسب حمل‌ونقل زمینی و هوایی، این کشور را به یکی از صادرکنندگان برتر محصولات کشاورزی تبدیل کرده است، به‌طوری که در سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۲، مجموع صادرات محصولات کشاورزی ایران به ۵.۲ میلیارد دلار (معادل ۶.۳۷ درصد از کل صادرات غیرنفتی کشور) رسید.
توسعه ملی ایران براساس برنامه‌های پنج‌ساله توسعه هدایت می‌شود که اهداف و اولویت‌های کلیدی را مشخص می‌کند. در چارچوب برنامه هفتم توسعه، هدف‌گذاری شده است که بخش کشاورزی به رشد متوسط سالانه ۸ درصد و رشد خاص ۵.۵ درصدی در کشاورزی دست یابد. این برنامه اهداف حیاتی از جمله تضمین امنیت غذایی، دستیابی به حداقل ۹۰ درصد خودکفایی در کالاها و اقلام اساسی غذایی، حفاظت و ارتقای منابع ژنتیکی و آبی و ارتقای استانداردهای سلامت و ایمنی در صنایع غذایی را دنبال می‌کند. همچنین اصلاح الگوی کشت براساس مزیت‌های منطقه‌ای و میزان دسترسی به منابع آب و تمرکز بر محصولات راهبردی در اولویت قرار گرفته است.
دامپروری نیز یکی از سرمایه‌های ملی قابل توجه به‌شمار می‌رود. بیش از نیمی از جمعیت روستایی کشور، حداقل به طور جزئی، معیشت خود را از دامداری تأمین می‌کنند. گونه‌های اصلی دام در ایران شامل گوسفند، بز و گاو است.